ا غلامعلی سرمد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد رودهن1380.
صفاییپور، منصور؛ آسیبشناسی تربیت دینی از دیدگاه مدیران مدارس راهنمایی شهر تهران، استاد راهنما اکبر رهنما، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی 1382.
حسین زاده جلودار، نورعلی؛ ارزیابی اثر بخشی برنامهی درس دین و زندگی 1 با توجه به سطوح نگرش، دانش و مهارت از دیدگاه معلمان دبیرستانهای شهرستان بابل، استاد راهنما فرشته کردستانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی 1389.
هدایتی، محمدرضا؛ بررسی میزان آشنایی عملی دبیران متوسطهی شهر همدان با روشهای تربیت اسلامی، استاد راهنما اکبر رهنما، دانشگاه آزاد اسلامی (تهران مرکزی) 1384.
سؤالات تحقیق
چه تناسبی میان محتوای کتاب دین و زندگی سال اول دبیرستان و نیازهای دینی دانشآموزان وجود دارد؟
مطالب مطرح شده در کتاب دین و زندگی سال اول دبیرستان تا چه اندازه در پاسخ گویی نیازهای اساسی دانشآموزان موفق بوده است؟
طرح این مطالب تا چه اندازه بر اندیشه، اخلاق و اعمال آنان مؤثر بوده است؟
فرضیههای کلی تحقیق
بخشها و فصول پایاننامه براساس سه فرضیه کلی، طراحی و اجرا خواهد شد که این سه فرضیه اساس تحقیق پیش رو میباشد. علاوه بر این تمامی سؤالات پرسشنامه نیز بر همین اساس طراحی و مورد پرسش واقع خواهد شد. (قابل ذکر است که فرضیههای ذیل ممکن است در بررسیهای حین کار تغییر یابند).
این فرضیهها عبارتند از:
میان محتوای کتاب دین و زندگی سال اول دبیرستان و نیازهای دانشآموزان رابطه مستقیم و بیشتر تناسب وجود دارد.
مطالب مطرح شده در کتاب دین و زندگی تا اندازه زیادی در پاسخ گویی نیازهای اساسی دانشآموزان موفق بوده است.
طرح مطالب دین وزندگی تا اندازه زیادی بر اندیشه، اخلاق و اعمال دانشآموزان مؤثر بوده است.
ضرورت انجام تحقیق
طبیعی است که طراحی و اجرای هر برنامهای که ساخته و پرداختهی دست افراد غیر معصومِ بشری میباشد، دارای نقاط ضعف و قوت بوده که با گذشت زمان و تغییر شرایط زمانی و مکانی، نمودار شده و مسئولین مربوطه باید با انجام تحقیقات و بررسیهای لازم درصدد رفع و اصلاح آن برآیند. از جملهی این برنامهها، محتوای کتب دین و زندگی در مقطع متوسطه میباشد.
از یک طرف ضرورت تربیت دینی افراد و تحقق و ایجاد یک جامعهی دیندارِ متناسب با شأن و فرهنگ اسلامی و ایرانی، و از سوی دیگر ظهور پدیدهی “جهانی شدن” و گسترش روز افزون روابط انسانی در “عصر ارتباطات”، چالش ارزشهای سنتی و مدرنیته و نیز ضرورت آگاه کردن مسئولین مربوطه با مسائل و مشکلات موجود در محتوای کتب درسی دین و زندگی و رفتار دانشآموزان- که سرمایههای اصلی کشور و به تعبیر امام خمینی (ره) ؛ “آیندهسازان مملکت” هستند- ، انجام تحقیقات همه جانبه و گستردهای را میطلبد.
دلایل دیگری نیز ضرورت و اهمیت تحقیق در حوزهی تعلیم و تربیت را افزون میسازد که عبارتند از:
دگرگونیهای علم و صنعت و گسترش و رشد تمدن و نیاز به تخصص و مهارتها و تواناییهای جدید؛
ماشینی شدن زندگی بشر و عدم فرصت کافی خانوادهها برای تعلیم و تربیت؛
تهدید سرنوشت بشر به وسیلهی بحرانهای روحی، ضایعات اخلاقی، نابسامانیهای زجردهندهی تمدن و افزایش دائمی آنها با توجه به انعکاس سریع حوادث و ارتباطات جهانی؛
ناتوانی انسان در برابر سیل فساد و طوفان تند تبلیغات گمراه کننده؛
نارساییهای مکتبهای به اصطلاح تربیتی موجود، در حل بحرانها و نابسامانیهای اسفبار انسانها، چرا که فیلسوفان تربیتی به دلیل دور ماندن از رهنمودهای وحی الهی و دلایل دیگر، توان آن را نداشتهاند که تربیت و هدایت بشر را برعهده بگیرند.3
مراحل و روش تحقیق
تعریف جامع تحقیق: عبارت است از؛ گردآوری اطلاعات و پردازش آنها. چنین تعریفی همهی انواع تحقیق را از اعم از موارد ذیل در بر میگیرد: ترجمه، تصحیح، تفسیر، استنباط، شرح، نقد، تطبیق، تقسیم، تعمیم، تبیین علمی و استنتاج.4
تعریف روش تحقیق
چگونگی گردآوری اطلاعات و پردازش آنها به منظور انجام کاری نو بر روی متن یا موضوعی کار نشده یا حل مسئلهای حل نشده. روش تحقیق در اصل شاخهای از منطق بوده است. در منطق روش صحیح فکر کردن به طور نظری و فارغ از کاربرد آن در علوم بیان میشود؛ اما در روش تحقیق روش صحیح فکر کردن به طور عملی و تطبیقی یعنی متناسب با هر یک از علوم بیان میگردد.5
در هر پژوهش علمی با توجه به چارچوب نظری، اهداف و فرضیههای تحقیق، انتخاب روش مناسب یکی از مباحث اساسی است که دقت در آن میتواند دستیابی به نتایج مطلوب را تضمین نماید.{بنابراین} اولین قدم، انتخاب یک روش مناسب و مربوط به موضوع تحقیق است.6
در این پژوهش علاوه بر جمع آوری اطلاعات از طریق فیش برداری، از ابزار پرسشنامه نیز بهره گرفته شده است. پرسشنامه نیز براساس سؤالات بسته پاسخ و شامل 15 سؤال که دربارهی محتوای کتاب دین و زندگی (1)، نظرات دانشآموزان را مورد بررسی قرار داده است، تنظیم شده است.
ما در این تحقیق از روش نمونهگیری تصادفی ساده در میان دانشآموزان سال دوم دبیرستان(مقطع متوسطه) شهر کرمانشاه که این واحد درسی را در سال گذشته (1391-1392) گذرانیدهاند، استفاده کردهایم.
مراحل اجرای پرسشنامه نیز به این صورت است که، پس از تصویب موضوع تحقیق در شورای پژوهشی دانشکدهی علوم قرآنی تهران، ابتدا سؤالات پرسشنامه در حدود 54 سؤال طراحی و پس از مشورت با استاد محترم راهنما به 15 سؤال تقلیل یافت. سپس با انجام مکاتبات لازم میان دانشکده و اداره کل آموزش و پرورش شهر کرمانشاه، مجوز اجرای پرسشنامه در مدارس شهر صادر گردید.
جامعه آماری تحقیق
تعریف جامعه آماری: جامعه آماری عبارتست از کلیهی عناصر و افرادی که در یک مقیاس جغرافیایی مشخص دارای یک یا چند صفت مشترک باشند. هر چه جامعه آماری کوچکتر باشد، میتوان آن را دقیقتر از یک جامعهی آماری بزرگتر مطالعه نمود.7
“جامعهی آماری” عبارت است از مجموعهای از افراد یا واحدها که دارای حداقل یک صفت مشترک باشند. برای مثال: جامعهی دبیرستانهای شهر تهران، که در آن صفت مشترک، دبیرستانهای شهر تهران است.8
منظور از جامعهی آماری، همان جامعهی اصلی است که از نمونهای نمایا یا معرف به دست آمده باشد.9
جامعهی آماری این تحقیق را- که به صورت نمونهگیری تصادفی ساده انتخاب شده است- 9مدرسهی پسرانه و9 مدرسهی دخترانه و تعداد 212نفر دانش آموز پسر و 260نفر دانش آموز دختر، از بعضی از دانش آموزان پایهی سال دوم دبیرستانهای شهر کرمانشاه که در سال تحصیلی 1392-1393 به تحصیل مشغول بودهاند، تشکیل میدهند.
نوآوریهای تحقیق
نوآوری، به کارگیری ایدههای نوین ناشی از خلاقیت است. در واقع به پیاده ساختن ایدهی ناشی از خلاقیت که به صورت یک محصول یا خدمت تازه ارائه شود، نوآوری گویند.
و اختراع به معنای “پدید آوردن محصول جدید” است، اما نوآوری فراتر از آن است و به معنای “معرفی محصولی تازه” است که با ابداع و عرضه صورت میگیرد. امروزه نوآوری، از مهمترین عوامل رشد به شمار میرود.10
برخی از جنبههای نوآوری تحقیق حاضر عبارتند از:
اجرای همزمان پرسشنامه بین دانشآموزان پسر و دختر و تجمیع نظرات آنها با هم.
همزمانی انجام این تحقیق، با “طرح تحول بنیادین” در آموزش و پرورش که اهمیت آن را مضاعف نموده است.
اجرای پرسشنامهی تحقیق به صورت همزمان، در بین دانشآموزان رشتههای مختلف تحصیلی؛ انسانی، تجربی، ریاضی و فنی و حرفهای.یرون وجود انسان موجب تربیت او میشوند و هدف دین اسلام نیز ارتقای روحانی انسان و اعتلای اوست، توجه آیات و احادیث به این سلسله علل زیاد است؛ به طوری که پیامبراکرم (ص) هدف از بعثت خود را، اتمام اخلاقیات و اکمال آن معرفی مینماید.
“إنما بُعِثتُ لاُتممَ مکارم الاخلاق”66؛ ” همانا من بر انگیخته شدم تا مکارم اخلاق را تکمیل نمایم”.
1-3-1- عامل وراثت
از جمله عوامل مهم و مؤثر در تربیت انسان، وراثت است؛ بدین معنا که خصوصیات گذشتگان به نسلهای بعد منتقل میشود، چنانکه در تعریف وراثت گفتهاند:
“وراثت نیرویی طبیعی در موجود زنده است که به وسیلهی آن صفات از اصل به نسل منتقل میشود، خواه این صفات مخصوص این نسل باشد، خواه مشترک میان تمام افراد این نوع یا بخشی از آنها باشد”.67
بنابراین وراثت عبارت است از انتقال صفات و خصوصیات جسمانی و روانی و حالات و ویژگیهای اخلاقی و رفتاری از پدر و مادر و یا خویشاوندان و اجداد به نسلهای بعدی.68
این ویژگیها و خصوصیات، به نحو مقتضی در جهت مثبت یا منفی در افراد تأثیر میگذارند، چنانکه خدای متعال در قرآن کریم از زبان حضرت نوح (ع) فرموده است:
(وَ قَالَ نُوحٌ رَّبّ‏ِ لَا تَذَرْ عَلىَ الْأَرْضِ مِنَ الْکَافِرِینَ دَیَّارًا إِنَّکَ إِن تَذَرْهُمْ یُضِلُّواْ عِبَادَکَ وَ لَا یَلِدُواْ إِلَّا فَاجِرًا کَفَّارًا)؛ نوح/26و27 ؛ (نوح گفت: “پروردگارا! هیچ یک از کافران را بر روى زمین باقى مگذار! چرا که اگر آنها را باقى بگذارى، بندگانت را گمراه مى‏کنند و جز نسلى فاجر و کافر به وجود نمى‏آورند).
البته چنانکه اشاره شد، وراثت عاملی مؤثر در تربیت است و نه عاملی مسلط در تربیت، به گونهای که انسانی با وراثت نادرست میتواند به درستی گراید و انسانی با وراثتی درست به نادرستی میل کند.
و در آیه 19 سوره روم فرموده است: (یخُْرِجُ الْحَىَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ یخُْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَىّ)؛ روم/19؛ (او زنده را از مرده بیرون مى‏آورد، و مرده را از زنده).
در روایات پیامبر اکرم (ص) و ائمهی اطهار (ع) در بارهی معنا و مصداق این آیه چنین آمده است:
(یخرج‏ المؤمن‏ من الکافر و یخرج الکافر من المؤمن) 69؛ (مؤمن را از کافر بیرون میآورد و کافر را از مؤمن بیرون میآورد).
در هر حال نقش وراثت در تربیت انسان نقشی مهم و کارساز است و در سخنان معصومین (ع) تأکیدی بسیار بر اهمیت آن شده است، چنانکه از پیامبر اکرم (ص) روایت شده است که فرمودند:
“دقّت کن که نطفهی خود را در کجا مستقر میکنی؛ زیرا خصوصیات اجداد به فرزندان منتقل میشود”.70
همچنین از امیر مؤمنان علی (ع) چنین وارد شده است: “نیکویی اخلاق دلیل پاکی و فضیلت ریشهی خانوادگی است”.71
وراثت با همهی اهمیتی که دارد تحت تأثیر عوامل دیگری قرار میگیرد و آنچه زمینهاش وجود دارد، رشد میکند و دچار شدّت و ضعف یا دگرگونی و تغییر میشود. در این باره از رسول خدا (ص) روایت شده است که فرمودند: “گاهی خوشبخت، بدبخت میشود و گاهی بدبخت به راه خوشبختی میرود”.72
یعنی گاهی انسانی که از وراثتی نیکو و سعادتمندانه بهره مند است، تحت تأثیر عوامل دیگر راهی نادرست پیش میگیرد و خود را بدبخت میسازد و گاهی انسانی که از وراثتی نادرست و تباهکننده برخوردار است، تحت تأثیر عواملی دیگر راهی درست پیش میگیرد و خود را خوشبخت میسازد.
1-3-2- گزینش همسر
بدون شک همسر در وجود فرزند آینده تأثیر بسزایی دارد، زن میتواند در هر دوعامل تأثیر گذاشته، هم خصایص گذشتگان را منتقل سازد و هم به عنوان یک عامل بیرونی در کیفیت تربیت فرزند آینده بالاترین آثار را ایجاد کند. اسلام تأکید فراوانی بر معیارهای انتخاب همسر دارد، خصوصاً بر داشتن ایمان و عمل صالح و نقش محوری این دو بر سایر معیارها تأکید مینماید.
پیامبر اکرم (ص) در حدیثی میفرمایند: “برای نطفههای خودتان همسر خوب انتخاب کنید؛ زیرا زن به منزلهی یکی از دو هم خوابه است”.73
1-3-3- بارداری
تمام کارها و حرکات مادر در دوران بارداری در تربیت آیندهی فرزند مؤثر است. گناهان و

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع پایان نامه درموردوظایف، زمانبندی، وظیفه
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید