معرفی جامعهی آماری تحقیق و بررسی تناسب محتوای کتاب دین و زندگی 1 با نیاز دانش آموزان شهر کرمانشاه پرداخته میشود.
جامعه آماری
اولین گام در انجام یک پژوهش، شناسایی جامعهای است که محقق علاقهمند است یافتههای تحقیق را به آنها تعمیم دهد. جامعه شامل گروهی از افراد است که دارای یک یا چند صفت مشترک هستند و این صفات مورد توجه پژوهشگر میباشد.
جامعهی آماری پژوهش حاضر بعضی از دانشآموزان پسر و دختر مناطق سهگانه شهر کرمانشاه میباشند که تعداد آنها 472 نفر میباشد.
با توجه به مشاهداتی که صورت گرفت، اکثر دانشآموزان از لحاظ پوشش، طرز برخورد و نحوهی سخن گفتن، دارای مقبولیت بودند.
پس از بررسیهای انجام شده به این نتیجه میرسیم که محتوای کتاب دین و زندگی 1 با نیاز دانشآموزان، خصوصاً دانشآموزان شهر کرمانشاه تناسب چندانی با نیازهای دورهی نوجوانی که در بخش قبلی بدان پرداخته شد، ندارد و نیازمند بازنگری و اصلاح محتوای آن دارد.
فصل دوم: تحلیل ، نقد و بررسی داده های جامعه آماری
2-1- اصول حاکم بر برنامهی قرآن و تعلیمات دینی دورهی متوسطه
بر برنامهی درسی قرآن و دینی متوسطه اصولی حاکم است که مقدمهی تغییر کتاب بینش اسلامی و جایگزینی کتاب دین و زندگی شده است. این اصول در واقع رویکردی فطرتگرا نسبت به تعالیم دینی دارد تا فطرت پاک دانشآموزان را در برابر تعالیم دینی پرورش دهد و خود دانشآموزان با مباحث دین و تربیت دینی در گیر شوند و به نتیجه برسند.137
1- محور قرار گرفتن قرآن کریم و سنت و سیرهی معصومین (ع)
2- تنظیم محتوا در جهت تبیین برنامهی نظری و عملی زندگی دینی در دنیای امروز
3- توازن در پرورش روحیهی تعبّد، تعقل و تعلّق قلبی
4- ایجاد طلب و تشنگی در مخاطب
5- فراهم کردن فرصت تجزیه و تأمل با خود
6- ترسیم سیمای معقول و زیبای دین
7- پیراستن دین از خرافهها و طرد عادات و رسوم اجتماعی نادرست
8- ارائهی برنامهی جامع اخلاقی و سلوک فردی و اجتماعی
9- ایجاد آمادگی در دانشآموز برای حفظ هویت اسلامی خود در شرایط نامناسب
10- سمتگیری برنامهی درسی در جهت وحدت اسلامی
11- توجه به نیازها و ویژگیهای دختران و پسران
12- توجه به آموزشهای خاص اهل سنت
13- توجه به آموزشهای خاص اقلیتهای دینی (مسیحی، یهودی و زردتشتی).
2-2- معرفی کتاب دین و زندگی (1)
کتب دین و زندگی از جمله کتب تحصیلی است که دانشآموزان از سال اول متوسطه تا مقطع پیش دانشگاهی در طول چهار سال تحصیلی آنها را مطالعه میکند. که این کتب مشتمل بر آیات قرآنی و احادیث و روایات به همراه مباحث دینی، اخلاقی، اعتقادی، تربیتی و احکام اسلامی میباشد.
کتابهای دین و زندگی از سال 1381 با این عنوان از اول متوسطه برای دانشآموزان طراحی و تدریس میشود؛ که قبلاً در این مقاطع کتابهایی به نام بینش اسلامی تدریس میگردید. این کتب زیر نظر دفتر برنامهریزی و تألیف کتب درسی توسط شورای برنامهریزی و تألیف به سرپرستی دکتر محمد مهدی اعتصامی چاپ و نشر شده است. کتاب دین و زندگی (1) مشتمل بر 16 درس در 191 صفحه چاپ شده است که این دروس عبارت است از:
1- کتاب زندگی 2- انتخاب بزرگ 3- کدامین هدف؟ 4- برترین هدف 5- تو را چگونه بخوانم؟ 6- در حمد و تسبیح محبوب 7- در پناه امن 8- در وادی امن 9- عزم خوب زیستن 10- پایداری در عزم 11- در زمرهی بیداران 12- آیین رهروی 13- در حضور دوست 14- همدلی و همراهی 15- ادبِ دوستی 16- کار، گوهر زندگی.
در این کتاب مطالبی با عنوان “برای مطالعه” و “پیشنهاد” آمده که برای توسعهی اطلاعات دانشآموزان آمده میباشد. و دبیران در هنگام تدریس میتوانند از این مطالب جهت توضیح دروس استفاده نمایند.
به همراه کتاب دین و زندگی در همهی آموزشگاهها یک عدد نوار کمک آموزشی قرائت آیات دروس وجود دارد که دبیران محترم میتوانند این آیات را با تهیه نوار و ضبط صوت در کلاسهای تدریس دین و زندگی برای دانشآموزان ارائه دهند. ضمناً در آیات بهکار رفته در درسها قسمتهایی از آیات ترجمه نشده که دانشآموزان آنها را با توجه به اطلاعات خود ترجمه و در درک آن غور و بررسی نمایند.
2-3- نقد و برسی محتوای کتاب دین و زندگی (1)
درس اول:
1.حضرت ابراهیم (ع)در مقابل ستاره پرستان و خورشید پرستان چه استدلالی آوردند؟
2.آیا انتخاب حضرت ابراهیم(ع) انتخاب درستی بود؟چرا؟
3.روش حضرت ابراهیم(ع) را در مقابل آنها توضیح دهید.
مباحث مطرح شده مناسب و آیات مرتبط و رسا هستند .تصویر ص4 و5 با آیات تناسب دارد و نقاشی خواسته شده در این صفحه جالب میباشد.
نکته: ص 14و15
شعر بسیار سنگین میباشد و با توجه به اینکه اشعار بسیار زیبایی در مورد شخصیت حضرت علی (ع) سروده شده، بهتر است این شعر تغییر کند و سؤال مرتبط با آن به این شکل مطرح گردد:
“به نظر شما حضرت علی (ع) چه ویژگیهایی داشتند و چگونه انسانی بودند؟”
تا دانشآموز با اندیشیدن در ویژگیهای ایشان خود به این نتیجه برسد، که ایشان انسان کاملی بودند.
درس دوم:
مطالب و حجم آن با عنوان درس تناسب دارد، ولی بهتر بود تفاوت انسان با سایر موجودات مشخصتر بیان میشد و آیاتی در مورد تفکر و انتخاب آورده شود.
میتوان جدولی را تنظیم نمود که دانشآموزان به مقایسه ویژگیهای گروهی که خود را مسئول سرنوشت خویش می دانند و گروهی که خود را مسئول سرنوشت خویش نمیدانند، بپردازند . سؤالها و تمرینها مناسب است.
درس سوم:
مباحث مربوط به تعیین هدفهای اصلی و فرعی در این سن ضروری و بجاست، ولی اگر بتوان در ضمن درس معیار صحیح تشخیص و تعیین اهداف را مشخصتر به دانشآموزان آموخت، درس کاربردیتر میشود. تصویر درس در ارتباط با مفاهیم درس مناسب نیست.
درس چهارم:
تمام آیات و مفاهیم خوب است و رسا است. تنها اشکال درس تصویر غیر مرتبط آن با مفاهیم درس است.
درس پنجم:
تصاویر، درس، رنگ آمیزی، جدول وآیات، شادابی و جذابیت خاصی به این درس داده است. پیام تصویر ص 32 درک نمیشود . متن درس سنگین است و با توجه به دعایی بودن، قابل درک نمیباشد. جملههایی چون”چشمان اندیشه را یارای نظر به ذات بی مثال تو نیست “ویا “چگونه معلولی را سزد که بر ذات علت خویش احاطه پیدا کند”. اگر متن سادهتر و شیواتر آورده میشد، مورد رغبت و علاقه بیشتر دانشآموزان واقع میگشت. تفکر ص35 سؤالهای بسیار خوبی مطرح شده، اما شیوه پاسخگویی استدلال منطقی مناسب دانشآموزان سال اول دبیرستان نمی باشد.
درس ششم:
آیات بسیار مناسب و رسا میباشد. جدول صفحه 43 کمک فراوان به درک مفاهیم کرده است، اما بهتر بود قسمتی به عنوان پیام آیات میآمد که هر قطعه از آیات را مطالعه نموده و اسماء الهی مناسب با آن را مینوشتند یا با مطالعه دعای جوشن کبیر، اسماء الهی آن را مشخص مینمودند.
درس هفتم:
تعریف صفات ثبوتی و سلبی بسیار رسا و کوتاه و غنی است و آیات و شعر و تصویر همراه شعر گویا میباشد. در قسمت اندیشه و تحقیق سؤالات بسیار مناسبی مطرح شده که ما را به اهداف درس میرساند. اگر معنای حمد و تسبیح هم ذکر شود، خوب است.
درس هشتم:
این درس ثمره خوب، انگیزه قوی و ایمان را به بچهها نشان میدهد. همه مفاهیم خوب و گویاست. اگر ترجمه آیات ص 53 به عهده دانشآموزان بود، با ایمان نجات بخش که همان ایمان قلبی با صدق نیت است، بهتر آشنا میشدند.
درس نهم:
این درس به لحاظ محتوی بسیار خوب مطرح شده. طرح پیام آیات باعث اندیشه و تفکر عمیق فراگیران میشود. اگر تصاویر زیبایی به درس اضافه میشد، بهتر بود.
درس دهم:
این درس نیز پر بار و گویا است. اگر قسمت احکام واجب و حرام بیشتر و با مثالهای امروزیتر توضیح داده شود، بهتر است. از جمله در قسمت تکمیل عهد آیاتی در مورد نیکی به پدر و مادر آورده شود.
درس یازدهم:
مطالب و مفاهیم شیواست. ص85 میتوان با ذکر سؤالهای مناسب مفهوم ثبات در عزم را نهادینه کرد.
درس دوازدهم:
جدول برنامه ص96 بسیار عالیست. در کل درس جذاب و غنی است، اما اگر در مورد فلسفه نماز و آثار آن در زندگی مطالبی گنجانده شود، درس کاربردی شده و دانشآموز بیشتر درگیر میشود.
درس سیزدهم:
محتوای درس بسیار مفید و موثر است. ص102 (مبحث “در واقع زمان ظرف عمل است) اگر مفهوم را سادهتر بیان میکرد، بهتر بود.
قسمت حیوانات حرام گوشت و حلال گوشت و غصبی و غیر غصبی باید حذف شود یا بیشتر توضیح داده و تبیین شود و در کنار آن اگر مضرات مصرف گوشت حرام گوشتان را از نظر علمی بیاورند، بسیار مفید است.
درس چهاردهم:
چون در دنیای امروز قرآن تنها حجت مسلمانی ما و دلیل محکم حقانیت اسلام میباشد، بهتر بود این درس به عنوان درس اول کتاب میآمد تا دانشآموز به ارزشمندیِ ارتباط و نزدیکی با قرآن بیشتر پی میبرد و به کتاب آسمانی و دین خود افتخار میکرد.
درس پانزدهم:
فلسفه نماز و ارتباط مستقیم با منبع قدرت الهی و همچنین فلسفه مقدار پوشش در نماز به خصوص برای زنان و زبان قرائت مفاهیم نماز به عربی بهتر بود ذکر گردد. تا دانشآموز با عشق و علاقه خود پیگیر آموختن مفاهیم نماز باشد.
درس شانزدهم:
مفاهیم زیبا، اما ثقیل است. ص132 سؤال 2 با سؤال 5 ص133 یکی است و سؤال 1 ص132 خود مبحثی جامع را میطلبد.
پیشنهادات:
پس از بررسی درس به درس به ذکر پیشنهادهایی در جهت کاربردیتر کردن مباحث درسی با توجه به نیازهای سنی دانشآموزان میپردازیم.
در مورد روابط والدین و فرزندان و چگونگی برقراری یک ارتباط سالم و صحیح و مؤثر بین پدر و مادر و فرزندان با استفاده از آیات قرآن و احادیث، درسی گنجانده شود. برای مثال از ارتباط و برخورد محترمانه و محبت آمیز پیامبر(ص) و حضرت زهرا(س) مطالبی ذکر شود.
آنچنان که ما در زندگی ائمه (ع) همه جا میبینیم که روابط خانوادگی ایشان همراه با احترام، محبت، لطف و صمیمیت بوده است. دانشآموزان امروز پدر و مادران فردا هستند؛ باید آنها را با الگوهای مناسب و داستانهای واقعی زندگی ائمه (ع) ، آماده زندگی سالم دینی نمود.
نیاز به تحول اساسی در شکل ظاهری، فونت، تایپ مطالب درسی و تصاویر کتاب محسوس میباشد. و چه نیکوست که از دانشآموزان بخواهیم برای مباحث و مفاهیم دروس نقاشی مناسب بکشند. از میان کارهای آنها تصاویر مناسب را برای کتاب انتخاب کنیم.
نظر اسلام در مورد روابط دختران و پسران، حدود، محسنات و مضرات آن، نیاز روز بچهها میباشد.
در جهان امروز که دانشآموزان در معرض انواع شبهات قرار دارند، بیان فلسفه احکام و تأثیرات خوب آن بر زندگی دنیوی ما؛ از جمله تأثیر گناه در زندگی مادی ما – فلسفه حجاب و نماز و روزه و مسائل علمی وضو ضروری به نظر میرسد.
آوردن مثالهای عملی و امروزی برای درسها و اینکه در هر درس یک کار اخلاقی برای رسیدن به رشد و کمال یاد آوری شود.
برای مثال در درس بخواهیم که با خداوند نجوایی عاشقانه داشته باشند و بنویسند.
سعی کنیم هر چه قدر که میشود به صورت عملی مقید بودن به احکام دینی و تأثیر آن در زندگی فردی و اجتماعی را تبیین کنیم و جذابیت دینداری را نشان دهیم.
کتاب درسی را با در نظر گرفتن تمامی اهداف و مفاهیم ساده بنویسیم که فرصت درک و عمل به آن را از دانشآموز نگرفته باشیم.
تدریس کتاب دین و زندگی به دبیران ماهر که آشنا به فنون تدریس نوین باشند نیازمند است در صورتی که اکثر

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   تحقیق دربارهinterest، Environment، Technology
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید