زمانی که محاسبات با رایانه ارزان تر شد و برنامه های رایانه ای بیشتری در دسترس قرارگرفت و استفاده از آن آسان تر شد، به کارگیری فناوری سامانه اطلاعات جغرافیایی با سرعتی چشمگیر افزایش یافت (هریس، 1386، ص136).
فورزمن پنج دوره زیر را برای توسعه فناوری سامانه اطلاعات جغرافیایی مشخص کرده است:
نخست دوره پیش گامان که در اواسط دهه 1950 شروع شد و تا اوایل دهه 1970 به طول انجامید و استفاده از نرم افزارها و سخت افزارهای ابتدایی ویژگی های این دوره است. دوره تحقیق و توسعه تا دهه 1980 ادامه یافت و همزمان دوره اجرا و فروش آغاز و تا دهه 1990 به درازا کشید، یعنی زمانی که دوره بعدی یعنی دوره کاربران آغاز گردید. به دنبال آن دوره شبکه جهانی و محلی شروع شد (همان، 1376). به نظر می رسد طی ده سال گذشته استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی در تحلیل بزهکاری نسبت به سالهای قبل از آن به طور فزاینده ای پیچیده تر و کامل تر شده است. ویژگی دیگر این دوره عمومیت یافتن این سامانه ها در اکثر ادارات پلیس، مراکز علمی و دانشگاهی است. به نظر می رسد اکثر مراکز، ادارات و سازمان ها و حتی افراد بخش خصوصی که به نحوی با موضوع بزهکاری و ناهنجاری های اجتماعی سروکار دارند، کوشیده اند تا هر چه بیشتر از این ابزار در مطالعات خود استفاده نمایند. گفتنی است در مقام مقایسه، کشورهای در حال توسعه نسبت به کشورهای توسعه یافته پیشرو در این عرصه، با تأخیر زمانی چند مساله ای در حال گذر و نیل به این تجربه هستند. تجربه ای که در کشورهای اروپایی و ایالات متحده آمریکا حداقل از حدود 15 سال قبل آغاز شده است. هزینه های بالای سخت افزاری و نرم افزاری و نبود امکانات و تجهیزات و نیروی انسانی متخصص و از طرفی نبود درک کافی نسبت به توانمندی های ارزشمند سامانه اطلاعات جغرافیایی در تحلیل بزهکاری و در برنامه ریزی پیشگیری از جرم در بین مسئولان و دست اندرکاران از جمله موانع مهم استفاده از سامانه در نظام دادگستری و قضایی کشورهای در حال توسعه و از جمله ایران محسوب می شود.

2-2-7-3- GIS و شناسایی کانون های جرم خیز
از جمله مهمترین کاربردهای سامانه اطلاعات جغرافیایی در تحلیل بزهکاری شناسایی کانون های جرم خیز27 شهری است. سابقه شناسایی کانون های جرم خیز یا محدوده های با تراکم و تعداد بیشتر بزهکاری در واحد زمان به دهه 1980 میلادی باز می گردد و از جمله مفاهیمی است که طی 15 سال اخیر در بین تحلیل گران جرایم شهری اهمیت بسیار یافته است و امروزه به عنوان دستاوردی مفید جهت مقابله با ناهنجاری های اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم مطرح است.
به نظر می رسد ایده های اولیه بررسی محدوده های جرم خیز در نتیجه ترسیم نقشه های پونزی شکل گرفته باشد. از آنجا که توزیع جرایم در محدوده های جغرافیایی تابعی از شرایط مکانی محل وقع بزه، عامل زمان، انگیزه و توانایی بزهکار و نحوه پراکنش اهداف مجرمانه است، بنابراین نشان دادن وقایع مجرمانه بر روی نقشه شهرها به این نتیجه منتهی می شد که توزیع بزهکاری به تمرکز و تراکم در محدوده های خاص و بعضاً بخش کوچکی از شهر گرایش دارد (کلانتری و توکلی، 1386، ص81).
سامانه اطلاعات جغرافیایی از جمله ابزارهای نوین برای شناسایی کانون های جرم خیز است به کمک این سامانه و نرم افزارهای جانبی طراحی شده بدین منظور که در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی فعال می گردد، می توان محدوده های با میزان جرم بیشتر را شناسایی نمود از جمله این نرم افزارهای تحلیل گر جرم28 در محیط Arc View و نرم افزار CASE در محیط ArcGIS می باشد. این دو ابزار به عنوان یک نرم افزار جانبی29 قابلیت نصب بر روی برنامه های فوق را دارد و به کمک آنها می توان تحلیل های اختصاصی بزهکاری را انجام داد.
2-2-7-4- کشف جرم، تعقیب مجرمین و دیگر امور پلیسی
کاربرد دیگر سامانه اطلاعات جغرافیایی، استفاده از این فناوری برای کشف جرم، تعقیب و دستگیری بزهکاران و سایر عملیات پلیسی است. ”هریس“ سابقه استفاده از این سامانه را در امور پلیسی به اواخر دهه 1990 و همزمان با ارزان تر شدن رایانه ها و تجهیزات و برنامه های رایانه ای می داند (هریس، 1386، ص135).
ادارات پلیس کشورهای توسعه یافته به روش های مختلفی از سامانه اطلاعات جغرافیایی جهت پیشگیری و کنترل جرایم استفاده می نمایند. ارزیابی ها نشان می دهد میزان توفیق آنها در انجام مأموریت هایشان با استفاده از این فناوری بسیار افزایش یافته است.
مهمترین استفاده های سامانه اطلاعات جغرافیایی در امور پلیسی به شرح زیر است:
کمک به تصمیم گیری سهل تر، سریع تر، دقیق تر به ویژه در شرایط بحران و زمانی که نیاز به واکنش سریع پلیس می باشد؛
انتخاب کوتاهترین و مناسب ترین مسیرها برای حضور در صحنه جنایت؛
کمک به افزایش ایمنی از طریق تعیین محدوده های گشت و طراحی برنامه های گشت زنی و عملیات تجسس؛
فراهم سازی امکان تخصیص بهتر منابع، تجهیزات و امکانات و نیرو برای مبارزه با بزهکاری؛
تعیین راهبردهای پیشگیرانه و برنامه ریزی برای افزایش امنیت اجتماعی در سکونتگاه های شهری و روستایی؛
امکان سازمان دهی و مدیریت بهتر، کارآمدتر و کم هزینهتر بر داده ها و اطلاعات انتظامی؛
امکان بهتر برای کاهش هزینه های اجتماعی، اقتصادی و کالبدی بزهکاری و کمک به مصدومین و بزه دیدگان.

2-2-7-5- پیش بینی، برآورد و آینده نگری
کاربرد دیگر سامانه اطلاعات جغرافیایی در تحلیل بزهکاری استفاده از این فناوری در پیش بینی ها، برآوردها و آین
ده نگری است. همچنین از این فناوری برای اجرای برنامه های و اقدامات تأمینی و احتیاطی استفاده نمود. پیش بینی محلهای احتمالی وقوع جرم در آینده با توجه به توزیع جغرافیایی محل های سکونت و فعالیت بزهکاران سابقه دار و زنجیره ای یا نحوه توزیع اهداف مجرمانه در محدوده مورد بررسی ازجمله این موارد است.
برآورد نیرو، تجهیزات و امکانات مورد نیاز جهت مقابله با ناهنجاری های احتمالی، تشخیص مکانهای احتمالی سکونت یا اختفای مجرمین سابقه دار با توجه حوزه عملکرد فعالیت های مجرمانه آنها ازجمله استفاده های دیگر این سامانه اطلاعاتی در تحلیل بزهکاری است. همچنین از این فناوری برای جانمایی ایستگاههای پلیس و کاربری های خاص امنیتی، امداد رسانی یا آتش نشانی استفاده می شود.
2-2-8- پیشگیری از جرم
پیشگیری از جرم، پیش‏بینی، شناسایی و برآورد خطر جرم و ابداع اقداماتی برای حذف یا کاهش آن است. این تعریف از جرم توسط مرکز پیشگیری از جرم در استافورد انگلستان ارائه شده و توسط مرکز ملی پیشگیری از جرم ایالات متحده مورد پذیرش قرار گرفته است. در حالی که در این پژوهش وجود نیروی انتظامی باعث پیشگیری از جرایم و میل به ارتکاب جرم در بزهکاران را کاهش می‏دهد.
2-2-9- تحلیل فضایی جرم
تحلیل فضایی جرم در شهرها به شناسایی الگوهای رفتار مجرمانه، کشف کانونهای جرمخیز و در نهایت به تغییر این شرایط و خلق فضاهای مقاوم در برابر جرم و رفع نابهنجاری‌های شهری کمک می‌کند. در واقع توجه به مکان، به عنوان عامل بیواسطه در وقوع جرم، در مقایسه با عوامل فردی یا ساختاری این امکان را محقق می‌سازد تا راهکارهای عملیتری برای پیشگیری از جرم ارائه گردد.
سه نوع محدوده جرم‌خیز در سطح مکان قابل تشخیص است که هر یک سازوکار سببی خاص خود را دارند:
مکان‌های مولد بزهکاری (مراجعه زیاد افراد به سببی غیر از ارتکاب بزهکاری،وجود فرصت های بزهکاری فراوان در این مکان ها، مراکز خرید، پایانه ها، مراکز برگزاری جشنواره ها و مکان های ورزشی)
جذب کننده های بزهکاری (وجود فرصت های فراوان بزهکاری و جذب افراد دارای انگیزه بزهکاری،در مدت زمان کوتاه ورود بزهکاران از خارج این مکان هاست در دوره های طولانی تر سکنی گزیدن در این مکان ها،این مکان ها در ابتدا برای افراد محلی شناخته شده پس از پیچیده شدن سو شهرت مجرمین بدانجا سرازیر می شوند. نمونه این مکان ها: نواحی فروش مواد مخدر و محل تجمع زنان روسپی)
تقویت کننده‌های بزهکاری (شکل گیری در مکان هایی که کنترل بر رفتار ضعیف است، قواعد هدایت کننده ی روابط انسانی وجود ندارد یا به آن اهمیتی داده نمی شود، مثال این مکان ها: عدم حضور نگهبان در پارکینگ ها. بنابراین مکان تقویت کننده بزهکاری زمانی پدید می آید که وضعیت نگهبانی و سرپرستی محل دچار سستی شود)

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منبع پایان نامه با موضوعاستان گیلان، اوقات فراغت، آداب و رسوم، جدول داده

2-3- مبانی نظری جغرافیای جرایم شهری
هر فرد در قالب زمان و مکان مشخصی زندگی میکند و با توجه به کنشهای فردی و اجتماعی خود درگیر با مکانهای خاص و در تعامل با کسانی است که به شیوه اجتماعی با او زندگی میکنند، بنابراین ایفای کارکردهای اساسی او و همچنین تأثیر متقابل بین فرد، اجتماع و محیط پیرامون او در این فضا قرار دارد. آنچه در بررسی جغرافیای جرایم شهری اهمیت دارد رابطه فضا و محیط شهری با رفتارهای اجتماعی از نوع منفی و ناهنجار آن است. در واقع این موضوع که طی چند دهه اخیر به مطالعات جغرافیای شهری افزوده شده است چارچوب عملی برای تحلیل فضایی و مکانی جرم و مطالعه رابطه ناهنجاریها با فضا و زمان را در محدوده شهرها فراهم مینماید. به طور کلی در این مطالعات چگونگی پیدایش، کیفیت و نحوه پراکندگی اعمال مجرمانه در محدوده جغرافیایی شهر مورد بررسی قرار میگیرد و به کمک نمایش فضایی اعمال مجرمانه و تلفیق این اطلاعات با دادههای مکانی محل ارتکاب جرایم و شاخصهای اجتماعی، اقتصادی مجرم و محل سکونت او، امکان شناسایی کانونهای جرم خیز، پیشبینی محلهای احتمالی وقوع ناهنجاری در محدوده شهر فراهم میشود. در نهایت این اطلاعات به شکل موثری میتواند به کاهش میزان جرایم در سطح شهر و پیشگیری از بزهکاری و افزایش ایمنی کمک نماید. (کلانتری، 1380 : 64).
در بررسیهای جغرافیایی جرایم شهری به چهار عامل کلیدی قانون، مجرم، بزه دیده (شی یا شخص) و مکان جرم (محدوده خاص زمانی و مکانی که وقایع مجرمانه در آن اتفاق میافتد) بسیار تأکید میشود. آنچه مسلم است برخی مکانها به دلیل ساختار کالبدی خاص و همچنین ویژگیهای اجتماعی، اقتصادی ساکنان آن امکان و فرصت بیشتری برای وقوع جرم دارند، در نقطه مقابل برخی مکانها مانع و بازدارنده فرصتهای مجرمانه هستند. همین امر موجب میشود تا بزهکاران در انتخاب محل بزهکاری خود به دنبال کم خطرترین و مناسبترین فرصتها و شرایط مکانی برای ارتکاب عمل مجرمانه باشند.
بنابراین شناسایی شرایط مکانی به وجود آورنده و تسهیل کننده این فرصتها و ارائه رهنمود برای تغییر این شرایط و تبدیل آن به فضاهای مقاوم در برابر ناهنجاریهای اجتماعی از مهمترین اهداف بررسیهای جغرافیایی جرم و جنایت در شهرها محسوب میشود. از این رو در این مطالعات سعی میشود ضمن بررسی توزیع فضایی اعمال مجرمانه و تحلیل آن، وابستگی میان عوامل محیطی و شرایط اجتماعی، اقتصادی مکانهای جرم خیز در محدودههای جغرافیایی مشخص شود. از طرفی با تهیه نقشههای بزهکاری رابطه فضای زندگی و حوزههای اجتماعی شهر با رفتارهای ناهنجار مشخص شود و بدین وسیله پیش بینی احتمال
ی محلهای وقوع انواع جرایم در برخی محدودههای شهر امکان پذیر میگردد. (همان: 65).
از آنجا که تحقیق حاضر در حوزه علم جغرافیا و گرایش برنامهریزی شهری تدوین میشود به جهت جدید بودن موضوع در این بخش ابتدا مجموعه نظریات مرتبط با جغرافیای جرایم شهری آورده شده و در آخر نگرش کانونهای جرم خیز مطرح و تبیین شده است.
جغرافیای جرایم شهری اهمیت رابطه محیط شهری با رفتارهای اجتماعی از نوع منفی و ناهنجار آن را مورد بررسی قرار میدهد. تحلیل جغرافیایی و فضایی جرایم در حوزه شهرها از گرایش‌های نوینی است که می‌کوشد تا این جنبه از مسایل شهری بشر امروز را مورد مطالعه قرار دهد و با تکیه بر ابزار و فناوری‌های تحلیل جغرافیایی جهت مقابله با ناهنجاری‌های اجتماعی و پیشگیری از جرم راهبردها و راهکارهای مناسب ارائه دهد. در واقع این موضوع که طی چند دهه اخیر به مطالعات جغرافیای شهری افزوده شده است چارچوب عملی برای تحلیل فضایی و مکانی جرم و مطالعه رابطه ناهنجاری‌ها با فضا و زمان را در محدوده شهرها فراهم می‌نماید (همان: 63). با

p
دسته‌ها: پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید