محدود و مسدود می کند این دیوار بلند ارتفاعی از آستارا تا چابکسر تنها در یک محور به وسیله رودخانه پر آب سفیدرود که از کوههای کردستان سرچشمه می گیرد، به طور کامل بریده شده و راهی به درون جلگه گیلان گشوده می شود.محور مذکور تنها ارتباط گیلان به پایتخت و فلات مرکزی ایران می باشد.با توجه به مباحث طبیعی استان که شبکه ارتباط آن را با مناطق دیگر از جمله پایتخت شکل می دهد. سهم هر یک از واحدهای طبیعی استان (جلگه ای، کوهپایه ای و کوهستانی) به شرح جدول زیر می باشد.
جدول ‏31 : سهم واحدهای طبیعی تشکیل دهنده استان گیلان
واحدهای طبیعی
مساحت (کیلومتر مربع)
درصد
جلگه ای
375/5232
9/37
کوهپایه ای
018/1082
8/7
کوهستانی
11/7496
3/54
جمع
503/13810
100
منبع : اداره محیط زیست استان گیلان، 1394
استان گیلان در ضلع شمالی بوسیله دریای خزر احاطه گردیده است و چنانکه در مباحث قبلی بیان گردیده تنها راه خشکی در استان گیلان با مناطق همجوار مرز 48 کیلومتری (خشکی) استان گیلان در آستارا با کشور آذربایجان بعنوان یکی از کشورهای تازه استقلال یافته از شوروی سابق است. در این حاشیه خشک استان گیلان به لحاظ ویژگی های طبیعی از قبیل وضعیت اقلیمی، پوشش گیاهی و وضعیت توپوگرافی، یک واحد کاملاً همگن طبیعی در حوزه مرزی می باشد.علاوه بر دریای خزر و مرز مشترک با کشور آذربایجان، استان گیلان چهار استان مازندران، قزوین، زنجان، اردبیل را در حوزه پیرامونی خود دارد. اگر چه به لحاظ پاره ای از ویژگی هایی طبیعی در خط الراس کوهپایه ای البرز و کوههای تالش استان گیلان ویژگی های طبیعی مشترکی با استان های زنجان، قزوین و اردبیل دارد و زیرحوزه های همگن طبیعی را تشکیل می دهند ولی این همگن طبیعی با کلیت استان هماهنگی ندارد. مهمترین استان همگن طبیعی با استان گیلان استان مازندران می باشد که به لحاظ شاخص های مختلف طبیعی- محیطی چون پوشش گیاهی، منابع آبهای سطحی و زیر زمینی، ویژگی های زمین شناسی، خاک و اقلیمی یک واحد یکپارچه و واحدی را تشکیل می دهند و علاوه بر مؤلفه های فوق ویژگی های توپوگرافی این دو استان بخصوص در پیوستگی حوزه ساحلی و جلگه ای و جنگلی کاملاً همگن و در انطباق با یکدیگر می باشد. نگاهی به طرح های توسعه منطقه ای تهیه شده در ایران در سالهای گذشته نیز چنین همگنی را مبنی بر این اینکه گیلان و مازندران یک واحد طبیعی محسوب می گردند مورد تایید قرار می دهد.
بررسی جایگاه استان گیلان در سطح ملی و در مقایسه با سایر استان‌های ایران به لحاظ مساحت و جمعیت بیانگر نکاتی به شرح زیر می‌باشد:
– استان گیلان به لحاظ مساحت ، از کل مساحت ایران سهمی معادل 86/0 درصد به خود اختصاص می‌دهد و از نظر رتبه‌درصدی مساحت بیست‌وپنجمین استان ایران می‌باشد.
– استان گیلان از کل جمعیت 60 میلیون نفری ایران در سال 1375 جمعیتی برابر با 2241896 نفر که معادل 73/3 درصد کل جمعیت ایران می‌باشد به خود اختصاص می‌دهد رتبه درصدی ایران در مقایسه با 26 استان ، هشتمین استان ایران بعد از مازندران می‌باشد .
– استان گیلان صرفاً 86/0 درصد مساحت ایران و 73/3 درصد جمعیت ایران را در سال 1375 به خود اختصاص داده است . بطوریکه تراکم جمعیت در سطح استان گیلان معادل 7/160 نفر در هر کیلومتر مربع بوده و یکی ازاستان‌های پرتراکم به لحاظ مساحت می‌باشد . در این راستا تعادل بخشی به عرضه فضایی استان گیلان (تعادل بین مساحت و جمعیت) با فراهم کردن فعالیت‌های اقتصادی ، زیر ساختی و استفاده منطقی از زمین و فضا یکی از ضرورت‌های برنامه‌های توسعه می‌باشد که می‌بایست مورد توجه جدی در طرح آمایش سرزمین قرار گیرد .
توپوگرافی در استان گیلان به دو واحد اصلی جلگه ای کوهستانی تقسیم می شود. جلگه در این منطقه زمین های کاملاً همواری است که بین ساحل دریای خزر و کوهستانی که به شکل هلالی آن را از جنوب و غرب در بر گرفته، واقع شده است. بین این دو واحد اصلی توپوگرافی، به سختی می توان نوار باریک کوهپایه ای را به عنوان واحدی مستقل که پهنه قابل توجهی را اشتغال کرده باشد، در همه جا مشاهده کرد، فقدان پهنه وسیع کوهپایه ای در سرتاسر جنوب و غرب جلگه گیلان، حاصل تحولات تکتونیکی بوده است که موجب فروافتادن جلگه گیلان در امتداد گسلهای البرز و تالش شده است. این فروافتادگی موجب شده تا زمین هایی هموار جلگه ای در ارتفاع حدود 200 متری از سطح دریای آزاد به ناگهان ارتفاع شدت یافته و ناحیه کوهستانی بدون گذار تدریجی از پهنه کوهپایه ای به سرعت پدیدار گردد. در نتیجه چین گذار ارتفاع نا بهنگام در اطراف جلگه پست گیلان، ارتفاعات بلند و حصار مانندی ظاهر می شوند که آن را از غرب و جنوب به طور کامل با موانع ارتفاعی بلند، سخت محدود و مسدود می کنند. این دیوار بلند ارتفاعی از آستارا را تا چابکسر در یک محور به وسیله رودخانه پر آب سفیدرود که از کوههای کردستان سرچشمه می گیرد. به طور کامل بریده شده و راهی به درون جلگه گیلان گشوده می شود.
جلگه گیلان که زمین های آن تقریباً در همه جا شیبی کمتر از یک درصد دارد. از نوار ساحلی تا ناحیه کوهپایه ای و کوهستانی دارای عوارضی است که از برخی جهات از اهمیت مهمی برخوردارند. تپه‌های شنی- ماسه ای ساحلی یکی از این عوارضی است که در تمام طول ساحل استان از آستارا تا چابکسر بوجود آمده است. این تپه ها حاصل توقف و عقب نشینی آب دریا به صورت نوار تپه ای باریکی به ارتفاع حداکثر 20 متر از سطح دریای خزر
در سراسر ساحل قابل ردیابی است. تپه های فوق در بسیاری از نقاط ساحلی به وسیله انسان دستکاری شده و از بین رفته است. این دستکاری بویژه در نواحی پرجمعیت و شهرهای ساحلی، شدیدتر بوده است، در پشت این تپه ها اغلب به سبب موانعی که این تپه ها بر سر راه جریانهای سطحی بوجود آورده اند، لاگونهایی تشکیل یافته که مامن اصلی پرندگان مهاجر و دریایی در فصل زمستان است.
3-4-1: موقعیت جغرافیایی شهرستان ماسال
شهرستان ماسال با گستره 617.4 کیلومتر مربع از سه بخش جلگهای، کوهپایهای و کوهستانی تشکیل می گردد. این شهرستان دارای دو بخش به نام های مرکزی و شاندرمن و دو شهر به نام های شاندرمن و ماسال است که دارای چهار دهستان به نامهای شاندرمن، شیخ نشین، حومه و ماسال و 989 پارچه آبادی است از آن میان 12 آبادی خالی از سکنه میباشد. شهرستان ماسال از شمال به شهرستان رضوانشهر، از شرق و جنوب به شهرستانهای صومعه سرا و فومن و از سمت غرب و جنوب غربی به استان اردبیل محدود است.
3-4-2: جمعیت شهرستان ماسال
این شهرستان در سال 1355 در محدوده شهرستان تالش قرار داشت ولی به دلیل عدم وجود امکان بازسازی جمعیتی آنها جمعیت آن سال مجزا نگردیده است. براساس سرشماری آبان سال 1390 شهرستان ماسال دارای 14993 خانوار با جمعیت 52496 نفر بوده که 5637 خانوار آن با جمعیت 19182 نفر ساکن در نقاط شهری و 9356 خانوار با جمعیت 33314 نفر ساکن در نقاط روستایی می باشند. از کل جمعیت شهرستان ماسال تعداد 25843 نفر مرد و 26653 نفر زن می باشند.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   پایان نامه ارشد با موضوعاستان لرستان، توسعه یافتگی، نرخ بیکاری، وضعیت اقتصادی

نقشه ‏31 : عکس ماهواره ای شهرستان ماسال
منبع : نگارنده با استفاده از تصاویر هوایی
3-4-3: توپوگرافی شهرستان ماسال
نقشه توپوگرافی شهرستان ماسال براساس داده های توپوگرافی سازمان نقشه برداری در مقیاس 1:25000 بصورت زیر می باشد.

نقشه ‏32 : توپوگرافی شهرستان ماسال
منبع : نگارنده،1394
3-4-4: طبقات ارتفاعی
نقشه طبقات ارتفاعی از روی مدل رقومی ارتفاع2 (نقشه های 1:25000) شهرستان با استفاده از نرم افزار ArcGIS تهیه می گردد. در این شهرستان اراضی کوهستانی بیشترین مساحت را شامل میگردد و اراضی جلگهای و کوهپایهای در رتبههای بعدی قرار میگیرند.

جدول ‏32 : مقادیر و پراکنش اراضی در طبقات ارتفاعی شهرستان ماسال
نوع اراضی
طبقات ارتفاعی (متر)
مساحت (هکتار)
مساحت(%)
اراضی جلگه ای
100- 3
11150.5
18.1
اراضی کوهپایه ای
600-100
12081.6
19.6
اراضی کوهستانی
1200-600
15210.8
62.3

2200-1200
18915.7

2853-2200
4380.3

مجموع
61738.9
100
اداره محیط زیست استان گیلان، 1394

نقشه ‏33 : طبقات ارتفاعی شهرستان ماسال
منبع : نگارنده،1394
3-4-5: طبقات شیب شهرستان ماسال
نقشه طبقات شیب را از روی مدل رقومی ارتفاع شهرستان و براساس طبقه بندی آمایش سرزمین تهیه می گردد. همانطور که مشاهده می شود طبقه 30 تا 65 درصد بالاترین سطح (جلگه به سمت کوهستان) را در شهرستان شامل می گردد. قابل ذکر است که شیب های پایین (کمتر از 5 درصد) بیشتر در محدوده شهری واقع می باشد.
جدول ‏33 : طبقات شیب شهرستان ماسال
درصد
مساحت/هکتار
طبقات شیب/درصد
21.74
13421.4
0 – 5
0.7
433.5
5 – 8
0.55
337.8
8 – 12
0.46
285.6
12 – 15
1.53
946
15 – 20
6.38
3938.7
20 – 30
46.75
28864.18
30 – 65
21.88
13511.6
65

نقشه ‏34 : شیب شهرستان ماسال
3-4-6: اقلیم شهرستان ماسال
بر اساس جدول زیر، اقلیم های خیلی مرطوب سرد، خیلی مرطوب معتدل، خیلی مرطوب گرم و مرطوب سرد در این شهرستان حاکم است. نزدیک به 33 درصد شهرستان که در ارتفاع بالای 500 متری (منطقه کوهپایه) است، دارای اقلیم خیلی مرطوب معتدل می باشد و با پیشروی در ارتفاع، اقلیم به سمت خیلی مرطوب سرد می رود و این تغییر اقلیم از ارتفاع حدود 1000 متر به بالا آغاز میشود(سازمان مدیریت برنامه ریزی استان گیلان).
جدول ‏34 : نوع و سهم اقالیم موجود در شهرستان ماسال
نوع اقلیم
مساحت (هکتار)
سهم اقلیم (درصد)
خیلی مرطوب سرد
23198.3
37.6
خیلی مرطوب معتدل
36572.2
59.2
خیلی مرطوب گرم
692
1.1
مرطوب سرد
1276.5
2.1

نقشه ‏35 : اقلیم شهرستان ماسال
3-4-7: زمین شناسی
شهرستان ماسال دارای 13 واحد زمین شناسی بوده که واحد زمین شناسی آهک های پالئوزوئیک زیرین با 31 درصد بیشترین سهم را در سطح شهرستان را شامل می شود. گسل ها نیز بیشتر در جنگل ها قرار دارند.
جدول ‏35 : واحدهای زمین شناسی شهرستان ماسال
واحد زمین شناسی
مشخصات
مساحت/هکتار
درصد
TJs
گلسنگ و فورش سنگ های خاکستری یا قهوه ای با لایه های کاسه سنگ و زغال
3945.9
6.39
TRe
بیشتر سنگ آهک دولومیتی توده ای
74.7
0.12
Qal
نهشته های آبرفتی و دشت سیلابی
1820
2.95
Pgc
توفهای اسیدی و آندزیتی و کنگلومرا
441
0.71
ag
آگلومراهای بازی و اسیدی
2569
4.16
K2v
سنگهای آتشفشانی بازی
3981.3
6.45
K2ls
سنگ آهک ماسه ای خاکستری
10017.6
16.23
PZuc
آهک های پالئوزوئیک زیرین
18946.6
30.69
PZus
سنگهای تخریبی اسپیلیتی و فیلیتی متداخل با سنگهای آهکی همراه با مقداری تداخل های کوارتزیتی و کنگلومرایی
5160.1
8.36
Jsh
سنگ آهک و ماسه سنگ آهکی ماسه ای و سیلتی و غالباٌ گلوکونیتی با آمونیت
54.1
0.09Q1da
نهشته های کوهپایه ای و آبرفتی
5974.8
9.68
Q1m
نهشته های دریایی
4348.2
7.04
MTa
شیست و گنیس با رخساره شیست سبز تا اپیدوت و آمفیبول همراه با فلس های تکتونیکی از سرپانتینیت اولترابازیک
4405.7
7.14
منبع : نقشه های سازمان زمین شناسی مقیاس 1:10000

نقشه ‏36 : زمین شناسی شهرستان ماسال
3-4-8: تیپ اراضی
همانطور که در جدول زیر دیده میشود کوه، تپه، دشت های رسوبی و اراضی متفرقه در این شهرستان دیده می شود. کوه ها در شهرستان ماسال با 18/68 درصد بیشترین اراضی در جنوب غربی شهرستان شامل میشود و دشتهای رسوبی با 14507 هکتار 32/31 درصد اراضی شهرستان را پوشش میدهند که از حاشیه مناطق کوهستانی شروع شده و تا مناطق ساحلی ادامه دارد.
جدول ‏36 : تیپ های اراضی در شهرستان ماسال
تیپ اراضی
شماره تیپ
مساحت (هکتار)
درصد

p
دسته‌ها: پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید