ری” که از ایشان صداقت، پشتکاری و نظم آموختم. همچنین، جرئت نوشتن را در من بیدار و قوای اندیشهام را به عالَم نوشتار هدایت کردند و به من فرصت فکر کردن داد و به جای یاد دادن اندیشهها، اندیشیدن را در من پرورانید، داشته باشم.
و تقدیر و تشکر میکنم از تمام اساتید محترم، دوستان، دانشجویان و کارکنان گرامی دانشکده علوم و فنون قرآن تهران که همواره پشتیبان و موجب دلگرمی بنده در طول تحصیلات و زندگیام بودهاند.
چرا که؛
“لَا یَشْکُرُ اللَّهَ مَنْ لَا یَشْکُرُ النَّاسَ”
تقدیم نامه
تقدیم میکنم این اثر را به؛
مولا و صاحب امرم “بَقیَّ?ُ اللهِ الأعظَم حضرت مهدی عَجَّلَ اللهُ تَعالی فَرَجَهُ الشَّریفَ” به نمایندگی از اهل بیت عصمت و طهارت (صَلَوا?ُ اللهِ و سَلامُهُ عَلَیهِم أجمَعینَ).
و به؛
رهبری معظَّم انقلاب اسلامی ایران “حضرت آیت الله سید علی خامنهای- حَفَظَهُ اللهُ تَعالی مَعَ النَّصرِ وَ العافِیَ?ِ-” به نمایندگی از بنیانگذار و شهیدان جمهوری اسلامی ایران(ره).
و به؛
ارواح مطهر شهدای معلِّم در سراسر تاریخ اسلام که علمشان را به زیور عمل آراستند و به “دانای هستی بخش” پیوستند، به نمایندگی از تمامی شهدای والا مقام اسلام (ره).
و به؛
تمامی علما و مراجع بزرگوار شیعه و مراجع زادگاهم
کرمانشاه
خصوصاً خاندان علم و فقاهت “بیت معظَّم و مکرَّم
“مرحوم حضرت آیت الله نجومی”
که خدای متعال بر علوّ درجات ایشان بیفزاید.
إن شاء الله.
و به؛
پدر و مادر عزیزم و خواهرهای بزرگوارم و برادر ارجمندم که موفقیّتهایم را مدیون دعاهای خالصانه و اجابت شدهی ایشان میدانم و از خدای متعال توفیق حُسن عاقبت و خیر دنیا و آخرت را برای ایشان مسئلت مینمایم
چکیده
پژوهش پیش رو با هدف بررسی میزان تناسب محتوای کتاب دین و زندگی (1) با نیاز دانش آموزان شهر کرمانشاه انجام شده است. در این پژوهش ضمن تعریف لغوی و اصطلاحی تربیت، دین، تربیت دینی و ذکر عوامل مؤثر بر تربیت دینی، نقش ایمان در تربیت دینی، نقش تربیت دینی بر آرامش روانی، اصول و مبانی تربیت دینی و همچنین توجه به اهداف، روشها، مراحل تربیت دینی و اصول حاکم بر برنامههای دینی و قرآن دورهی متوسطه، به معرفی کتاب دین وزندگی (1) و نقد و بررسی آن پرداخته شده است.
نمونهی مورد نظر در این پژوهش شامل 472 نفر دانش آموز دختر و پسر مناطق سهگانه دبیرستانهای شهر کرمانشاه است که با روش نمونه گیری تصادفی ساده، از میان تمام دبیرستانهای شهر کرمانشاه انتخاب گردیده است.
با توجه به دادهها و تحلیل آنها نتایج زیر به دست آمد:
میان محتوای کتاب دین و زندگی سال اول دبیرستان و نیاز های دانش آموزان رابطه مستقیم و بیشتر تناسب وجود دارد.
مطالب مطرح شده در کتاب دین و زندگی تا اندازه زیادی در پاسخ گویی نیازهای اساسی دانش آموزان موفق بوده است.
طرح مطالب دین وزندگی تا اندازه زیادی بر اندیشه ، اخلاق و اعمال دانش آموزان مؤثر بوده است.
کلید واژگان: آموزش و پرورش، کتاب دین و زندگی 1، دانش آموزان، تربیت دینی.
فهرست مطالب
مقدّمه 1
مقدّمه 1
کلیات تحقیق 4
بیان مسأله 5
اهداف تحقیق 5
اهمیت موضوع 6
پیشینه علمی تحقیق 6
سؤالات تحقیق 9
فرضیههای کلی تحقیق 10
ضرورت انجام تحقیق 10
مراحل و روش تحقیق 11
جامعه آماری تحقیق 12
نوآوریهای تحقیق 13
فصل اول: تعاریف و مفاهیم بنیادین 15
مقدّمه 16
1-1- واژه شناسی 17
1-1-1- تعریف لغوی تربیت 17
1-1-2- تعریف اصطلاحی تربیت 19
1-1-3- اهمیت و ضرورت تربیت دینی دانش آموزان 21
1-1-3-1- نقش ایمان در تربیت دینی 24
1-1-3-2- جایگاه تربیت دینی و نقش آن در آرامش روان 26
1-2- اصول و مبانی تربیت دینی 28
مقدمه 28
1-2-1- اصول و مبانی تربیت دینی 28
1-2-1-1- اصل سهولت 28
1-2-1-2- اصل تدریج 29
1-2-1-3- اصل مداومت و استمرار 30
1-2-1-4- اصل آگاهی بخشی 30
1-2-1-5- اصل تفاوتهای فردی 30
1-2-1-6- اصل اعتدال 31
1-2-1-7- اصل احترام 32
1-2-1-8- فراهم آوردن زمینه برای به فعلیت رسیدن تواناییهای بالقوهی فرد 32
1-2-1-9- توجه به سیر رشد کودکان و نوجوانان در ابعاد شناختی و عاطفی و تأثیر عامل سن در این رابطه 33
1-2-1-10- رابطهی تربیت دینی و عادت 34
1-2-1-11- توجه به رشد عقلی کودک و نقش تعقّل و استدلال در تربیت دینی 35
1-2-1-12- نقش الگو در تربیت دینی 36
1-3- عوامل مؤثر در تربیت 37
1-3-1- عامل وراثت 37
1-3-2- گزینش همسر 39
1-3-3- بارداری 40
1-3-4- شیر 41
1-3-5- غذا 41
1-3-6- خانه و خانواده 41
1-3-7- رفاقت و معاشرت 42
1-3-8- مدرسه 43
1-3-9- اجتماع کلان 44
1-3-10- رسانهها 46
1-3-11- شغل و کار 46
1-3-12- عبادت 47
1-4- دین 48
1-4-1- واژهی دین از نظر لغت 48
1-4-2- تعریف دین در اصطلاح 49
1-4-3- تعاریف ماهوی دین 50
1-4-4- تعاریف روانشناختی و جامعهشناختی از دین 51
1-4-5- دین از نظر دانشمندان غرب 52
1-4-6- شناخت حقیقت دین 53
1-5- تربیت دینی 55
1-5-1- اهداف تربیت دینی در آموزش و پرورش 57
1-5-2- مراحل تربیت دینی از دیدگاه حضرت رسول اکرم (ص) 59
1-5-2-1- مرحلهی سیادت 59
1-5-2-1-1- میل شدید به بازی 59
1-5-2-1-2- فرماندهی و ادارهی دیگران 60
1-5-2-2- مرحلهی اطاعت 61
1-5-2-2-1- ادب پذیری 61
1-5-2-2-2- آموزش پذیری 61
1-5-2-3- مرحلهی وزارت 62
1-5-2-3-1- رشد جهشی احساسات 62
1-5-2-3-2- گرایش به درستکاری 62
1-5-2-3-3- شایستگی مشورت 63
1-5-2-3-4- ابراز وجود 63
1-5-3- اوصاف تربیت دینی 63
1-5-3-1- شمول و فراگیری 63
1-5-3-2- وحدت هدف و مسیر 64
1-5-3-3- اجتهاد پذیری 65
1-5-3-4- آینده گرایی 66
نتیجه بحث 66
1-5-4- ریشههای تربیت ناپذیری دینی 67
1-5-4-1- آسیب های وراثتی 67
1-5-4-2- آسیب های محیطی 67
1-5-4-3- آسیب های ناشی از تغذیه 68
1-5-4-4- آسیبهای ناشی از مربیان 68
1-5-4-5- روشهای آسیب زا 68
1-6- معرفی استان کرمانشاه 70
1-6-1- موقعیت و وسعت 70
1-6-2- آب و هوا 70
1-7- آشنایی با فرهنگ و نژاد استان کرمانشاه 72
1-7-1- جمعیت 72
1-7-2- نژاد 73
1-7-3- زبان گویش 73
1-7-3-1- گویش کردی کلهری 73
1-7-3-2- گویش کردی اورامی 74
1-7-3-3- گویش کردی سورانی 74
1-7-3-4- گویش لکی 74
1-7-4- مذهب 74
1-8- مقتضیات دورهی نوجوانی 76
مقدمه 76
1-8-1- نیازهای دورهی نوجوانی 76
1-8-1-1- نیاز به مهربانی و محبت 77
1-8-1-2- نیاز به امنیت و آسایش خاطر 77
1-8-1-3- نیاز به احساس تعلق داشتن و مورد قبول گروه همسالان واقع شدن 78
1-8-1-4- نیاز به قابلیت و احترام 79
1-8-1-5- نیاز به استقلال 79
1-8-1-6- نیاز به تشخیص و قدردانی 79
1-8-1-7- نیاز به مذهب و فلسفهی حیات 80
1-8-1-8- نیاز به داشتن هدفی مشخص در زندگی 80
1-8-1-9- نیاز به احساس هویت و شناخت خود 80
1-8-1-10- نیاز به احساس رشد، کمال و خودشکوفایی 81
1-8-2- جامعه آماری تحقیق و بررسی نیازهای دورهی نوجوانی با مطالب کتاب درسی 81
فصل دوم: تحلیل ، نقد و بررسی داده های جامعه آماری 83
2-1- اصول حاکم بر برنامهی قرآن و تعلیمات دینی دورهی متوسطه 84
2-2- معرفی کتاب دین و زندگی (1) 86
2-3- نقد و برسی محتوای کتاب دین و زندگی (1) 87
2-4- بررسی شیوه های مرسوم در تحلیل آمار 93
مقدمه 93
2-4-1- شیوه پژوهش 93
2-4-2- جامعهی آماری 94
2-4-3- معیارهای جامعه آماری 94
2-4-4- جنسیت 94
2-4-4-1- رشته تحصیلی 94
2-4-4-2- سن 95
2-4-4-3- وضعیت اقتصادی 95
2-5- بررسی سؤالات طراحی شده 96
2-5-1- روایی ابزار اندازه گیری 96
2-5-2- اعتبار پرسشنامه 96
2-5-3- روش آماری تجزیه و تحلیل اطلاعات 97
2-5-4- آمار توصیفی 98
2-5-4-1- ویژگی‌های جمعیت شناختی پاسخدهندگان 98
2-5-5- توزیع فراوانی و درصد پاسخ به سؤالات پرسشنامه 100
2-5-6- تناسب محتوای کتاب با نیاز دانش آموزان 136
2-5-7- نیاز های اساسی دانش آموزان 137
2-5-8- اندیشه، اخلاق و اعمال دانش آموزان 137
2-5-9- آمار استنباطی 138
2-5-10- فرضیات پژوهش 139
2-5-10-1- فرض اول 139
2-5-10-2- فرض دوم 140
2-5-10-3- فرض سوم 141
2-5-11- تجزیه و تحلیل متغیّرهای تحقیق 142
2-5-11-1- متغیّر تناسب محتوای کتاب با نیاز دانش آموزان 143
2-5-11-2- متغیّر نیاز های اساسی دانش آموزان 143
2-5-11-3- متغیّر اندیشه، اخلاق و اعمال دانشآموزان 143
نتیجه فصل 144
نتایج و دستاوردهای تحقیق 145
محدودیتهای تحقیق 148
فهرست منابع 149
الملخص 154
Abstract 155
مقدّمه
بشر در عصر حاضر در چالش با بزرگترین بحرانها میباشد. و همواره از بحرانی به بحران دیگر نقل مکان میکند. و بساری از جوامع نیز بحرانهای خود را به جوامع دیگر صادر میکنند که بعضی از این بحرانها در جهان بیرونی و واقعی است و بعضی دیگر بحرانهای درونی است که به مراتب شدیدتر، پیچیدهتر و فاجعه آمیزتر است؛ مانند بحران هویتی، بحران معنویت، بحران ارزشها، بحران در انتخاب هدف، بحران در کلّیّت خویش، بحران در معرفت دینی، بحران در آیین اخلاق و آداب اسلامی و…
از همهی این بحرانها مصیبت بارتر که بنیان درون و بیرون آدمی را از هم گسسته و او را به تباهی کشانیده، همان بحران در “تربیت دینی” در قالب حس مذهبی و نیاز خداجویی اوست. بحرانی که وحدت درونی او را به تفرقه و تشتّت کشانده و دل او را به اضطراب دائمی مبتلا ساخته و باعث گم گشتگی انسان از آیین حنیف و فطرت الهی شده است.
تنها راه فرار از این بحرانها و بن بستها روی آوردن عمیق و عاشقانه به خویشتن خویش و فطرت اصلی و ازلی است. یعنی روی آوردن به همان کلّیّت و وحدتی که آدمی در آن شکل گرفته است. در حالی که شرایط کنونی از انسان فقط قطعاتی از پارههای انسانی به جای مانده است؛ انسانی که از جامعیّت، سیّال بودن و کلّیّت خویش خارج گشته است.
در حال حاضر انسان “دین” را که وحدت بخش ابعاد پراکنده و متفرق زندگی بشر میباشد، از دست داده است و بینش الهی را که افق حیات را از ازل تا ابد در برابر او میگشاید، رها ساخته و به بینش تنگ نظرانهی علم جزم اندیش بسنده کرده و تراکم اطلاعات بیرونی را جایگزین تحول معرفت بیرونی نموده است.
امروزه فرهنگ بشریت سطحی و دانش او خطرناک شده است؛ زیرا از لحاظ تکنیک و صنعت پیشرفت نموده و از نظر معنا و هدف به غایت فقیر و ضعیف گشته است و همچنین یکپارچگی، وحدت و تعادل روانی انسان که از ایمان الهی، شوق دینی و احساس عرفانی برمیخاست، از میان رفته است.
تفاوت عظیمی است میان انسانی که دین ندارد و انسانی که دین خود را گم کرده یا آن را درک نکرده است. اقوام فراوانی هستند که دین دارند اما آن را گم کرده و از آن غافل ماندهاند، انسان دین گم کرده یا غافل شدهی از آن در واقع هویت بشری و الهی خویش را گم کرده است؛ به همین دلیل نه تنها از طبیعت و از خدا گسسته، بلکه از خود نیز گسسته است. زیرا وقتی کسی خدا را نمیشناسد، چگونه میتواند خود را بشناسد؟ و چون خود را نمیشناسد، چگونه میتواند دیگران را بشناسد؟ و بر همین اساس است که امام علی (ع) میفرمایند: “مَعرِفَهُ النَّفسِ أنفَعُ المَعارِفِ”1 “شناخت خود، سودمندترین شناختهاست”. و یا در جای دیگر امام باقر (ع) میفرمایند: “و لا مَعرِفَهَ کَمَعرِفَتِکَ بِنَفسِکَ”2 “هیچ شناختی همچون شناخت وجود خود نیست”.
بنابراین وضعیت تعلیم و تربیت در جامعهی معاصر نیز به این گرفتاری بیشتر دامن زده است و تنها تکیهگاهی که ممکن است این وضع را تعدیل بخشد و امیدی تازه در روح نسل آینده بدمد، روی آوردن مجدد بشریت به مسائل اخلاقی، ارزشی، معنوی، دینی و بازگشت به جایگاه

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   منابع تحقیق با موضوعآموزش و پرورش، نهج البلاغه، حوزه و دانشگاه
دسته‌ها: No category

دیدگاهتان را بنویسید